بازار طلا و سکه همواره یکی از حساسترین بازارهای اقتصادی کشور بوده که به سرعت تحت تأثیر اخبار سیاسی، اقتصادی و حتی روانی قرار میگیرد. هفته گذشته، قیمتها در این بازار با نوعی اصلاح همراه شد؛ اصلاحی که برخی آن را نشانهای از بازگشت آرامش تلقی کردند. با این حال، این آرامش چندان دوام نیاورد و طی دیروز و امروز، قیمت طلا و سکه بار دیگر مسیر صعودی در پیش گرفت؛ بهگونهای که نرخها حتی به سطوحی تاریخی نزدیک شدند.
این نوسانات، هم فعالان صنفی و هم خریداران خرد را با سردرگمی مواجه کرده است. کاسبان بازار طلا از کاهش قدرت برنامهریزی و اختلال در دادوستد گلایه دارند و در سوی دیگر، مردم عادی نمیدانند آیا زمان مناسبی برای خرید است یا باید منتظر کاهش قیمتها بمانند. در این میان، تحلیل دلایل این نوسانات و تفکیک عوامل موقتی از عوامل بنیادی، اهمیت دوچندانی پیدا میکند.
آیت محمدولی، رئیس سابق اتحادیه طلا و جواهر تهران، در گفتوگو با خبرنگار گسترش نیوز، با نگاهی جامع به شرایط داخلی و جهانی، تلاش کرده تصویری روشن از چرایی تحولات اخیر بازار ارائه دهد و به پرسشهای مهم فعالان و خریداران پاسخ دهد.
آیت محمدولی کارشناس بازار طلا و سکه با اشاره به اصلاح قیمتی هفته گذشته به خبرنگار گسترش نیوز گفت : بازار طلا و سکه در مقطعی کوتاه با کاهش نسبی قیمتها روبهرو شد، اما این وضعیت پایدار نماند. به گفته او، چنین اصلاحهایی در بازاری که ذاتاً نوسانی است، امری طبیعی محسوب میشود و نباید بهعنوان نشانهای قطعی از تغییر روند تلقی شود. اینکه بازار بعد از اصلاح، دوباره صعودی شده، نشان میدهد عوامل بنیادین افزایش قیمت همچنان فعال هستند و اجازه تثبیت قیمتها را نمیدهند.
رئیس سابق اتحادیه طلا و جواهر تهران معتقد است نمیتوان افزایش اخیر قیمتها را به یک عامل خاص محدود کرد. به گفته محمدولی، وضعیت ناپایدار اقتصادی و سیاسی در سطح جهان، تأثیر مستقیمی بر انس جهانی طلا گذاشته و همین موضوع بهطور طبیعی بر بازار داخلی ایران نیز اثرگذار بوده است. وقتی در کل کره خاکی نوسان وجود دارد، طبیعی است که انس جهانی طلا دچار تلاطم شود و کشوری مثل ایران که بازار طلایش به انس جهانی وابسته است، از این نوسانات بینصیب نماند.
محمدولی در پاسخ به این پرسش که آیا بحث تکنرخی شدن ارز در افزایش قیمت طلا و سکه نقش داشته است، میگوید: هیچکدام از این عوامل بیتأثیر نیستند. هر خبری که به بازار ارز مربوط باشد، بهطور مستقیم یا غیرمستقیم روی بازار طلا اثر میگذارد.
او همچنین به تغییر رئیس کل بانک مرکزی اشاره کرده و میافزاید: وقتی در سطح کلان مدیریتی جابهجایی اتفاق میافتد، حتی اگر تأثیر آن کوتاهمدت باشد، بازار به آن واکنش نشان میدهد. در مقطعی که این تغییر انجام شد، همزمان انس جهانی هم کمی آرام گرفت و همین دو عامل باعث شد قیمت طلا برای مدت کوتاهی به کانالهای پایینتر برگردد، اما این وضعیت دوام نداشت.
یکی از موضوعات مهم روزهای اخیر، مسدود شدن حساب برخی فعالان صنف طلا بوده است. محمدولی در اینباره توضیح میدهد: در دو روز گذشته، تعدادی از حسابهای فعالان صنفی مسدود شده بود و پیگیریها برای رفع این مشکل ادامه داشت. هدف این بود که حسابها بهتدریج از حالت مسدودی خارج شوند.
او با تأکید بر اینکه این موضوع را نباید عامل اصلی نوسانات دانست، میگوید: نمیشود گفت ۸۰ درصد نوسانات به خاطر این مسأله است، اما بدون تأثیر هم نیست. وقتی تعداد زیادی از فعالان صنفی نتوانند آزادانه خرید و فروش کنند، قطعاً بازار تحت تأثیر قرار میگیرد.
محمدولی برای توضیح حساسیت موضوع مسدود شدن حسابها، به حجم بالای گردش مالی در این صنف اشاره میکند و میگوید: مثلا امروز قیمت هر گرم طلا حدود ۱۵ میلیون تومان است؛ یعنی یک کیلو طلا حدود ۱۵ میلیارد تومان ارزش دارد. اگر یک فعال صنفی یک کیلو طلا بفروشد و بخواهد دوباره همان مقدار را جایگزین کند، نزدیک به ۳۰ میلیارد تومان پول جابهجا میشود.
او تأکید میکند: این جابهجاییها از مسیر بانکی و کاملاً شفاف انجام میشود و سود فعال صنفی نسبت به این حجم پول، رقم بزرگی نیست. وقتی حسابها مسدود میشود، فرد نهتنها نمیتواند فعالیت کند، بلکه در پرداخت بدهیها و تعهداتش هم دچار مشکل میشود.
به گفته رئیس سابق اتحادیه طلا و جواهر تهران، نوسانات شدید، هم کاسبان و هم خریداران را متضرر میکند. او میگوید: این وضعیت اجازه نمیدهد دادوستد به شکل طبیعی انجام شود. کاسب ناراحت است چون نمیتواند برنامهریزی کند و خریدار هم سردرگم است و نمیداند الان زمان خرید هست یا نه.
محمدولی معتقد است تا زمانی که آرامش نسبی به اقتصاد جهانی و داخلی بازنگردد، نمیتوان انتظار داشت بازار طلا به ثبات برسد.
با نزدیک شدن قیمت سکه امامی به مرز ۱۷۰ میلیون تومان، این پرسش مطرح میشود که آیا این قیمت واقعی است یا ناشی از حباب. محمدولی در پاسخ میگوید: از نگاه ما زرگران، قیمت واقعی سکه باید بر اساس قیمت طلا تعیین شود؛ یعنی قیمت طلای خام به اضافه مقدار کمی هزینه ضرب و اجرت.
او توضیح میدهد: این حبابهای بزرگ بیشتر زمانی ایجاد میشود که عرضه نتواند پاسخگوی تقاضا باشد. وقتی سکه به اندازه کافی در بازار در دسترس مردم نباشد، حباب بهطور طبیعی شکل میگیرد و بزرگ میشود.
محمدولی پیشبینی دقیق بازار را در شرایط کنونی بسیار دشوار میداند و میگوید: در وضعیتی که کل دنیا با نوسان مواجه است، حتی بالاترین مقامهای اقتصادی هم نمیتوانند پیشبینی دقیق ارائه دهند. ممکن است در مقاطعی کوتاه کاهش قیمت هم داشته باشیم، اما تجربه نشان داده که در مجموع، احتمال افزایش نوسانات و تمایل بازار به سمت رشد، بیشتر از کاهش است.
رئیس سابق اتحادیه طلا و جواهر تهران در پایان، توصیههایی به مردم عادی و خریداران خرد ارائه میدهد: کسانی که واقعاً نیاز به خرید طلا دارند، بهتر است خرید خود را از واحدهای صنفی معتبر، دارای پروانه کسب و مجوز انجام دهند. خرید از افراد فاقد مجوز یا فروشندگان سیار ممکن است در صورت بروز مشکل، پیگیری را برای مردم دشوار کند. اما واحد صنفی شناسنامهدار، هم پاسخگوست و هم اتحادیه میتواند از حقوق خریدار دفاع کند. بازار طلا و سکه در شرایطی قرار دارد که مجموعهای از عوامل داخلی و خارجی، آن را به شدت نوسانی کردهاند. تا زمانی که این عوامل برطرف نشوند و آرامش نسبی به اقتصاد جهانی و داخلی بازنگردد، نوسانات ادامهدار خواهد بود؛ موضوعی که هم فعالان صنفی و هم خریداران باید با احتیاط و آگاهی با آن مواجه شوند.
